Welbesteed geld

11 juni 2024

Beste Jaap,

Ik kijk al een tijdje met verbazing naar hoe de vier coalitiepartners in talkshows en persconferenties ‘hun’ programakkoord (of coalitieakkoord) verdedigt. De laatste die ik zag, ging over de BTW-verhoging. Aan tafel: NSC, VVD en BBB. Voor geen van hen had het gehoeven, het was niet hun idee.

Dit is niet alleen een historisch akkoord (volgens hen), maar ook een hilarisch akkoord (volgens mij). Dit wordt toch onwerkbaar?

Goed, coalitie vormen is water bij de wijn doen, maar je distantiëren van keuzes die gemaakt zijn, dat is next level. Het geeft de indruk dat geen van de coalitiepartijen met skin in the game in de Kamer zit. Als dat zo is, dan mag ieder van hen blijkbaar op willekeurige momenten afstand nemen van alles waarvan zij zeggen ‘dat het voor hen niet had gehoeven’. Feitelijk is er geen akkoord, maar een lijstje onderwerpen dat in de Kamer tot een akkoord moet komen. Alles mag dan in de Kamer opnieuw in onderhandeling. Nou is dat misschien nog niet zo erg. Kwestie van je realiseren dat er steeds voor elk onderwerp een politiek meerderheid moet worden gevonden.

De ministersploeg schijnt rond te zijn. Stel je het zakenkabinet voor dat er straks zit. Zij moeten uitvoering geven aan dat ‘akkoord’. Fijne opdracht heb je dan. Van veel onderwerpen is niet duidelijk of dat wel echt kan, mag of betaalbaar is. Het zijn dus eerder wensen dan plannen. Als kabinet acteer je tussen de dromen uit het akkoord en de echte wereld, waarin wetten en praktische bezwaren in de weg staan. Als kabinet werk je in een wereld waar luchtfietsen niet aan de orde is. Dus ik ben bang dat ze steeds met de pet in de hand naar hun opdrachtgever terug moeten met dat wat er was opgeschreven niet echt haalbaar is.

Tja, en heb je dan nog een fijne opdrachtgever, dan kom je er wel uit. Maar als kabinet heb je de opdracht aangenomen van een opdrachtgever die het onderling niet eens is. Je kunt het dus nooit goed doen. In ons vak weten we dat je altijd goed moet contracteren als je ergens instapt. Helderheid tussen opdrachtgever en opdrachtnemer is van groot belang om een opdracht tot een goed einde te brengen. Het vermogen om als iets niet lukt, goed te kijken hoe je bij kunt sturen. Steeds opnieuw hercontracteren naar gelang een vraagstuk zich ontwikkelt. Zie je het voor je, met deze vier partijen?

Ik weet dat de hoeveelheid ingehuurde externen van deze vier partijen minder moet. Toch stel ik voor dat de lijsttrekkers van de coalitie bij aanvang van de regering starten met een tweedaagse cursus waarin goed opdrachtgeverschap, skin in the game, het verschil tussen wenselijke en werkelijke wereld en werken vanuit realiteitsbesef de onderwerpen zijn. Het lijkt me welbesteedgeld.

Groet, Leike