Publieke ruimte

25 oktober 2020


Beste Jaap,

 

Hoezeer ik er ook tegenop zie, ik zou net als jij liever vandaag dan morgen een lockdown willen. Dit gaat gewoon niet goed en blijkbaar hebben we strakke regels nodig om het met elkaar aan te kunnen. Ik ben alleen veel minder kwaad op de regering. Ik vind dat ze het best goed doen. Ik zou niet in hun schoenen willen staan in het maken van een afweging tussen de hoeveelheid belangen waar ze in hun rol rekening mee moeten houden.

 

We weten uit de systeemdynamica dat in een complex geheel een groot aantal (f)actoren elkaar op een ingewikkelde, niet helemaal te voorspellen, manier beïnvloeden. We weten ook dat in dat complexe geheel vertragingen voorkomen die je niet meteen ziet, omdat het geheel daar te complex voor is. Sinds de Beer Game in Senges Fifth Discipline, weten we dat als je dan te snel (bij)stuurt, je behoorlijk nare gevolgen kunt veroorzaken.

Met die blik begrijp ik dat geworstel van onze regering wel. Als ze te snel of te sterk bijsturen en opstrakken, nemen ze mogelijk maatregelen die grote gevolgen hebben voor andere facetten van het publieke domein, terwijl ze die niet hadden hoeven nemen.

 

Eigenlijk heb ik te doen met Mark Rutte en zijn irritatie en ongeduld. Ik vrees dat er een ontluisterend inzicht aan het ontstaan is over het individu als burger. Als regering probeer je kaders te geven, wetten te maken, handhaving te organiseren die nodig is om het publieke domein open te houden voor iedereen. Gezondheidszorg heet in het Engels public health, maar die ‘public’ kant, daar gedragen wij, ‘public’, ons niet naar. We gedragen ons als individuen die binnen de regels eigen afwegingen maken, passend bij eigen belangen en verlangen. Terwijl deze ziekte door zijn besmettelijkheid door en door publiek is. En dus werken de regels niet.

 

De paradox is dat het inperken van individuele vrijheden meer ruimte schept voor publieke belangen en dat een beter behartigde publieke zaak grote opbrengsten voor het individu en zijn keuzemogelijkheden biedt. Ooit zei Paul Schnabel in een interview dat hij vroeger leerde van zijn ouders dat hij respect moest hebben voor anderen, en dat mensen nu ervan uitgaan dat ze respect verdienen. Zoiets is het ook met die publieke ruimte. Als we die open willen houden voor iedereen, dan horen daar spelregels bij die gaan over wat je doet en laat voor de ander en voor het algemeen belang.

 

Ik vrees dat die arme Mark (en zijn regeringscollega’s) heeft gedacht dat we dat begrepen en ons ernaar zouden gaan gedragen. Maar nu kijkt hij naar de doorgeschoten effecten van de individualisering en een tot ruïnes vervallen ‘for the common good’. Ik zou er ook buitengewoon boos en geïrriteerd van raken.

 

De roep om gedragsdeskundigen in het OMT wordt steeds sterker. Ik zie ze liever niet als ze daarmee die individuele focus nog verder aanwakkeren. Sociologen hebben we nodig, denk ik. Èn strengere regels. Èn een lockdown. Want we hebben, vrees ik, corona eerder op de knieën dan dat we in staat zijn tot collectief handelen in het belang van de publieke zaak.

 

Groet, Leike

Reageer

4 reacties op “Publieke ruimte

  1. Ro (25 oktober 2020)

    Ongelofelijk Leike! Je schrijft precies wat ik denk en zo veel mooier en beter! Dank je wel.


  2. Sebas van Haperen (25 oktober 2020)

    Beste Leike en Jaap,
    Ik denk met jullie mee en snap alle overwegingen Nee, het gaat niet goed met corona in onze samenleving. Maar ook ik zie de complexiteit van de problematiek en zou niet graag in de schoenen van Mark staan. Ik ben geen vvd’er, maar ik zie ook niet wie het dan beter zou doen dan Mark Rutte. Ik zie ook in Europ dat geen van de keuzes in corona bestrijding zaligmakend is. Wat dat betreft zijn de verschillende strategiën voer voor sociologen, maar wat mij betreft allemaal met hetzelfde resultaat: wat we ook doen, er is echt maar één oplossing en dat is een werkend vaccin, ofwel het enige dat gaat werken is vertrouwen in de wetenschap. Lockdowns, halve lockdowns, geen lockdown, niets zal leiden tot een oplossing. Enkel een medicijn of vaccin. En inderdaad, dat lijkt op het scenario van een misantropische film, maar met dat verschil dat ik toch wel vertrouwen heb in de wetenschap, dus zo beangstigend vind ik de toekomst nou ook weer niet.


    1. Jaap van ’t hek (26 oktober 2020)

      Hi Sebas,
      Ik denk ook niet dat een lock down veel zal oplossen. Een vaccin en goedwerkende medicijnen helpen beter. Nog fijner zou het zijn als het virus zo muteerde dat het zijn verraderlijkheid verliest. Maar ondertussen…
      Ondertussen heb je te handelen in een complexe wereld. En niet-handelen is ook handelen. Ik denk dat je wel wat kunt leren van de manier waarop Merkel en bijvoorbeeld Adern met het vraagstuk omgaan. Rutte was dit voorjaar een prima crisismanager, maar we zien toch nu allemaal hoe hij zijn grip kwijtraakt?


    2. Leike (26 oktober 2020)

      Hi Sebas,
      Ik ben niet zo somber over de toekomst hoor. En ook niet over corona. Ik ben wel somber over hoe weinig we nog over hebben van onze publieke zaken en nutsvoorzieningen, hoezeer die verloren zijn gegaan. Ik hoop dat de wal het schip gaat keren, dat dat nog een dure les van corona is.
      En ik ben somber over hoe weinig we met elkaar nog echt een gemeenschap zijn, in die zin dat we begrijpen dat je dingen laat in het grotere belang, omdat je dat uiteindelijk meer geeft. Dat het verkruimeld is, daar is wat nu gebeurt met corona niet het eerste signaal van.


Do NOT follow this link or you will be banned from the site!