Reactie Jos Jacobs

Beste Jaap en Leike,

Van de presentatie van jullie boek eind juni heb ik genoten. Mooie verhalen en zo. Ik nam me voor het boek snel te lezen. Maar ruim een week later ging ik met vakantie om pas afgelopen week terug te keren. Ik ben toen vrij snel aan het boek begonnen en heb het in een paar dagen uitgelezen.

Ik ben buitengewoon enthousiast. Dit had ik niet verwacht. Het is echt een geweldig goed boek geworden. Misschien lees ik te weinig vakliteratuur. Feit is dat ik die vaak ook niet erg inspirerend vind. Dit boek is dat wel. Ik vind het conceptuele kader buitengewoon sterk. Ik wist natuurlijk dat Leike al jaren een Weick-fan is, maar dat zijn theorie zo bruikbaar was wist ik niet. En jullie leggen dat zo mooi en zo rustig uit! Verder zijn de voorbeelden uit het leven gegrepen. De stijl van schrijven is helder, zonder populistisch te worden.

Het analytisch kader is zeer bruikbaar voor de advies- en interim-praktijk. Voor het eerst weer een boek, waarbij ik dacht: hier leer ik iets van. Je zou er een toolkit op kunnen bouwen, maar op een of andere manier ben ik blij dat jullie die verleiding weerstaan hebben.

Overigens kwam ik zaterdag een mooi voorbeeld op macroniveau van terugveren tegen. De maandelijkse bijlage van NRC (M) gaat over China. Een boer vertelt dat hij met 15 collega's in de nacht van 28 november 1978 in het diepste geheim hun volkscommune afschafte. "We gingen gewoon door met het roepen van slogans en het zingen van strijdliederen. Dat deden we om niet in de gaten te lopen, eigenlijk waren we gewoon kapitalisten, want we wilden loon naar werken." Zo gaat dat bij reorganisaties ook vaak! "We waren wanhopig, maar we moesten iets doen. Het contact regelde behalve de verdeling van het land ook dat we voor elkaars familie zouden zorgen als en van ons in de gevangenis wou worden gezet." Kort daarna (nog in 1978) kwam Deng Xiaoping aan het roer en toen ging het hard met het "terugveren".

Ik was overigens dit jaar zowel in Cambodja als in Laos. Laos kreeg na 30 jaar strijd in 1975 een communistisch regiem dat collectiviseerde. In 1979 werd dat alweer teruggedraaid: de verandering werkte niet. Wat een veranderinginspanning en –prijs voor niets! Het voorbeeld illustreert overigens dat wel degelijk veel zaken veranderbaar zijn als je de prijs maar hoog genoeg maakt (of: kunt maken).

In Cambodja richtte het Pol Pot regiem in diezelfde 70-er jaren geweldige ellende aan in het kader van een veranderingsproces tot Vietnam op kerstdag van datzelfde jaar 1978 het land deels "bevrijdde", maar het tragische is dat het Pol Pot regiem nog jaren gesteund bleef worden door China en vooral Thailand voordat de ellende een beetje tot een eind kwam.

Je kunt al jullie concepten toepassen op de opkomst en ondergang van het wereldwijde macro veranderkundige proces dat communisme heet.

Ik blijf één aarzeling houden. Jullie spreken over onveranderbaarheid en over de onveranderlijke kant van organisaties. Ik vind dat wat absolute termen. Eerder een werktitel, dan een titel die de uiteindelijke inhoud dekt. Termen als "robuustheid" en "taaiheid" drukken beter uit waar het jullie om gaat, lijkt me. Maar ja…een beetje provocatieve titel heeft ook wel wat.

Dus nogmaals: proficiat en dank. Ik sprak over het boek gisteren met een directeur in het onderwijs. Hij was zeer geïnteresseerd. Is het te koop de boekhandel of moet het besteld worden?

Groet,
Jos Jakobs