Korte lontjes

Het is weekend en terwijl ik een beetje in huis loop te redderen zet ik de tv aan op zoek naar het journaal. Ik kom terecht in een realityprogramma dat zich afspeelt in de jungle waar de deelnemers het nodige voor hun kiezen krijgen. Ik hou helemaal niet van dit soort programma's, en meestal zap ik snel weg. Dit keer blijf ik gebiologeerd hangen. Omdat wat ik zie me verbaast. Een groep die ondanks ontberingen met grote sociale flexibiliteit een groep blijft. De verbazing? De groep bestaat uit … kinderen.

Het zijn pubers van, ik gok, 12 tot 14 jaar. Het programma: serious jungle. Wow! Van hen kunnen volwassenen wat leren. Kort lontje? Wij hebben er SIRE-uitzendingen voor nodig. Zij? Zij laten zien dat lontjes niet nodig zijn om toch als individu in een groep tot je recht te komen.

De rest van de dag heb ik me suf gepiekerd wat dit nou betekent. Hoe kunnen die kinderen dat? Ze hebben het echt zwaar; het regent, er is geen vuur, en dus geen eten, er zijn muggen, alles is lek, ze hebben blaren, ze missen thuis, ze slapen nauwelijks … maar de emoties blijven klein en persoonlijk, gedrag wordt met oprechte intenties aangepast als er een kind uit de groep dreigt te vallen en er spreekt alleen maar relativerende humor uit hun commentaren. Natuurlijk, ik krijg alleen stukjes van het geheel te zien en het zal vast minder mooi zijn dan ik in dat kwartiertje gezien heb. Maar toch … Wel eens een volwassenenprogramma dat op dezelfde leest geschoeid is, bekeken? Daar stikt het van vechtende, konkelende mensen met korte lontjes. Da's een deel van de lol, het programma wordt er op gemaakt en de deelnemers worden goed opgestookt. Dat is in het kinderprogramma anders.

Maar toch …

Het volwassenenprogramma lijkt meer op wat ik de laatste tijd in de media zie en hoor, en waar ik bij ruzies in organisaties mee te maken krijg, dan het kinderprogramma. Mensen die machtspelletjes spelen, die op hun strepen staan, die vinden dat ze rechten hebben, die zichzelf met anderen vergelijken en zich onderbedeeld voelen, die veranderen voor anderen vinden want zij doen het toch al goed, en die bovenal vinden dat ze over alles wat mogen vinden en dat luid mogen ventileren. Hoe myopisch¹ het beeld ook is. En durf er eens aan te komen!

Korte lontjes? Volgens mij vooral angst. Angst om te verliezen wat je hebt. Angst dat de zekerheden die je hebt opgebouwd je ontvallen. Of angst om je niet staande te kunnen houden in de onzekerheden die op je afkomen. Leuk zo'n SIRE-reclame, maar het constateert alleen maar iets wat, zo meldde een onderzoeker deze week op de radio, we eigenlijk zelf ook wel weten. Goed dat je er nog eens op gewezen wordt. Maar dan?

Watch the children! Zij hadden een grote onbevangenheid naar elkaar en naar wat er ging gebeuren. Ze gingen er vol en zonder voorbehoud in, en reageerden op wat er gebeurde, niet op wat ze gehoopt hadden dat er gebeurd zou zijn. Ze verweten een ander niet hun eigen sores. En ze waren ontzettend goed in staat om met dubbelheid en onzekerheid om te gaan. Aan het einde van het programma mochten ze hun ouders bellen. Ze zaten allemaal huilend aan de telefoon en zeiden in één ademteug: ‘Ik mis jullie zo, ik heb zo'n heimwee, het is zo zwaar, ik heb het zo fantastisch!'. Ik heb met bewondering naar ze gekeken.

Wat stoppen ze in die Fristi tegenwoordig? Kun je daar korte lontjes mee blussen?

__________________________
¹Bijziend, kortzichtig

Leike van Oss