De gesel van de transparantie

Transparantie. Geen mission statement, geen cultuurbeschrijving, geen politieke one-liner of het komt er wel in voor. Transparantie. Dat is altijd goed, dan kunnen de mensen zien wat we doen, we hebben geen geheimen, er wordt hier niet gesjoemeld, we doen niet aan achterkamertjes, side-letters, kleine lettertjes, beslotenheden, nee, we zijn transparant!
Daar kan toch niemand tegen zijn?

Nou…
Want hoe geven we het vervolgens vorm?
We zorgen dat we kunnen verantwoorden wat we doen. We zorgen dat anderen kunnen zien dat we het goed doen, we zijn controleerbaar.
En dat betekent rapportages, verslagen, verantwoordingsdocumenten, websites, mooi vormgegeven jaarverslagen, dikke rapporten, goed geredigeerde teksten en meer van dat moois.
Wordt het gelezen? Nee, niet echt. Maar wel: nog meer ambtenaren om die rapporten ongelezen op stapeltjes te leggen of geleidelijk af te voeren naar het staand archief. Waar we het nog eens uit kunnen halen bij een ‘Kwestie’. Om dan te constateren dat we het over het hoofd hebben gezien.
Dat we heen gelezen hebben over de overschrijding van het budget, dat we even niet zagen dat er naast een bestuurlijk ook nog een zakelijk belang bestond en we nog niet wisten dat inzicht achteraf wat toen transparant leek, helemaal niet zo transparant bleek

Transparantie is dus vooral veel papier, veel papieren controles, veel schijn van controle, veel schijn van openheid. En het kost heel veel tijd, heel, heel, heel veel tijd.
Van uitvoerders die op moeten schrijven wat ze doen in verslagen, van administrateurs die al die gegevens in spreadsheets frotten, van managers die die cijferbrij in balanced scorecards op hun scherm krijgen en soms ook menen dat het lezen daarvan tot hun werk hoort. Van managementteams die daarover vergaderen, van postbodes die al die dikke pakken rondsturen en van al die brave borsten die die stapels verzamelen, catagoriseren, digitaliseren, coderen en archiveren.

Als we het weer eens eenvoudig maken, zou dat niet transparant zijn?

Jaap van ’t hek, januari 2007