Gratis advies minister van Verkeer

Door mijn werk zit ik nogal veel achter het stuur. Het kan als interim-manager gebeuren dat je volgende opdracht niet echt om de hoek is en advieswerk leidt er nogal eens toe dat je meerdere adressen per dag bezoekt. En op de weg kijk ik om me heen. Naar weggedrag bijvoorbeeld.

Zo zijn er auto's die zuinig met de weg omgaan en zij die dat kwistig doen. Zuinig weggebruik zie je vaak bij vrachtwagens. Als een vrachtauto een andere inhaalt voegt hij vaak direct weer rechts in. De chauffeurs helpen elkaar door te lichten wanneer de passeerder weer naar rechts kan. Zo kunnen er heel veel vrachtwagens op een kilometer snelweg.

Kwistig zijn heel veel personenauto's. Zij kiezen voor de tweede of derde baan, ongeacht of er ruimte is om rechts te houden. Omdat rechts inhalen verboden is, nemen zij eigenlijk twee of drie rijstroken in beslag. Dat is duur weggebruik.

En het is niet alleen duur, het leidt tot irritaties bij anderen, rechts inhalen, bumperkleven en gezwollen middelvingers.

En het is niet alleen duur en irritant, het leidt tot een radeloze overheid. Rijkswaterstaat meent dat de wegcapaciteit in Nederland te klein is en signaleert knelpunten. Als een dotterende dokter met een terminale patiënt moeten er steeds nieuwe stukjes weg worden verbreed (met spitsstroken bijvoorbeeld) of nieuwe wegen worden aangelegd (zoals een verlenging van de A6 door het Naardermeer en over Vecht en Gein). En Rijkswaterstaat voert indrukwekkende mediacampagnes om ons weggedrag te verbeteren (‘I love afstand houden').

Toch is een echt effectieve aanpak verbluffend simpel. Zoals de vervuiler betaalt, zal ook de weggebruiker moeten gaan betalen. Zo doen we dat met alle schaarse goederen. Dus betalen voor het gebruik van de weg en beter nog betalen voor de rijstrook. De rechter rijstrook het goedkoopst en hoe verder links, hoe duurder. De portemonnee zal er voor zorgen dat mensen meer rechts houden en dat de wegcapaciteit enorm zal toenemen. Het effect zal ook zijn dat langzamer en milieuvriendelijker rijden op de rechter rijstrook aantrekkelijker zal zijn dan hard rijden op een linker strook.

Minder wegen, minder vervuiling, minder lawaaioverlast, minder irritatie en meer kostenbewust weggedrag.

Nu alleen nog een kabinet dat innovatie niet alleen als toverwoord gebruikt, maar ook toepast op zijn eigen handelen.

Jaap van 't Hek, oktober 2005